آخرین بروزرسانی در 29 آذر 1404 توسط احمد نمازی
گمرک چیست؟
گمرک سازمان دولتی ناظر بر ورود، خروج و عبور کالا از مرزهای کشور است که وظیفه اجرای قوانین گمرکی و دریافت حقوق و عوارض را بر عهده دارد.
مثال کاربردی:
زمانی که کالای شما از طریق فرودگاه امام خمینی وارد کشور میشود یا از این طریق به خارج از کشور ارسال می شود ، تا قبل از ترخیص، تحت نظارت گمرک قرار دارد و بدون تأیید گمرک امکان تحویل کالا وجود ندارد.
اظهار کالا
اظهار کالا اعلام رسمی اطلاعات کالا به گمرک است که در آن نوع کالا و رویه گمرکی مورد نظر مشخص میشود.
مثال کاربردی:
شخصی که وسایل منزل خود را بهصورت فریت بار به ایران ارسال کرده است، هنگام ورود بار باید لیست اقلام را به گمرک اظهار کند تا مشخص شود کالاها شخصی هستند نه تجاری.
اظهارکننده
اظهارکننده شخصی است که اطلاعات کالا را به گمرک ارائه میدهد؛ این فرد میتواند صاحب کالا یا نماینده قانونی او باشد.
مثال کاربردی:
اگر شما به یک شرکت ترخیصکار وکالت داده باشید، آن شرکت بهعنوان اظهارکننده از طرف شما با گمرک مکاتبه میکند.
اظهارنامه اجمالی
اظهارنامه اجمالی فهرست کلی کالاهایی است که توسط شرکت حملونقل هنگام ورود یا خروج وسیله نقلیه ارائه میشود.
مثال کاربردی:
شرکت هواپیمایی هنگام ورود یک پرواز باری، لیست کلی محمولههای داخل هواپیما را به گمرک ارائه میدهد؛ این لیست همان اظهارنامه اجمالی است.
اماکن گمرکی
اماکن گمرکی محلهایی هستند که کالاها تا زمان انجام تشریفات گمرکی در آن نگهداری میشوند.
مثال کاربردی:
انبارهای گمرک فرودگاه، محل نگهداری بارهای وارداتی هستند تا زمانی که صاحب کالا تشریفات ترخیص را انجام دهد.
ترخیص کالا
ترخیص به معنای خروج کالا از اماکن گمرکی پس از انجام کامل تشریفات قانونی است.
مثال کاربردی:
پس از پرداخت حقوق ورودی و ارائه مجوزها، کالای شما از انبار گمرک خارج و تحویل داده میشود؛ این مرحله ترخیص نام دارد.
ترخیصیه
ترخیصیه سندی است که شرکت حملونقل صادر میکند و اجازه ترخیص کالا را به گیرنده میدهد.
مثال کاربردی:
بدون دریافت ترخیصیه از شرکت حملونقل، حتی با تکمیل مدارک گمرکی، امکان تحویل بار وجود ندارد.
تشریفات گمرکی
تشریفات گمرکی مجموعه اقدامات قانونی برای واردات، صادرات یا ترانزیت کالا است.
مثال کاربردی:
ثبت اظهارنامه، بررسی اسناد، پرداخت عوارض و بازرسی کالا همگی جزو تشریفات گمرکی محسوب میشوند.
تضمین
تضمین مبلغ یا سندی است که برای اطمینان از اجرای تعهدات قانونی نزد گمرک سپرده میشود.
مثال کاربردی:
در ورود موقت ماشینآلات، صاحب کالا ضمانتنامه بانکی ارائه میدهد تا پس از خروج کالا، تضمین آزاد شود.
تعهد
تعهد، پذیرش مسئولیت قانونی در برابر گمرک برای انجام یا عدم انجام یک عمل است.
مثال کاربردی:
واردکننده متعهد میشود کالای ورود موقت را در مهلت مقرر از کشور خارج کند.
حقوق ورودی
حقوق ورودی شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی است که بابت واردات کالا دریافت میشود.
مثال کاربردی:
برای واردات یک دستگاه الکترونیکی، گمرک بر اساس ارزش کالا، حقوق ورودی محاسبه و دریافت میکند.
حمل یکسره
در حمل یکسره، کالا بدون تخلیه در انبار گمرک، مستقیماً از وسیله حمل خارج میشود.
مثال کاربردی:
برخی کالاهای فاسدشدنی با مجوز گمرک بهصورت حمل یکسره مستقیماً از کامیون تحویل داده میشوند.
روز اظهار
روز اظهار، تاریخ ثبت رسمی اظهارنامه در گمرک است.
مثال کاربردی:
از روز اظهار، مهلتهای قانونی مانند زمان انبارداری یا پاسخ به اخطارهای گمرکی محاسبه میشود.
نکته مهم : در زمان انجام تشریفات گمرکی ، ارائه گواهی مبداء نیز در موارد مختلف الزامی است.
سازمان جهانی گمرک
سازمان جهانی گمرک نهاد بینالمللی هماهنگکننده قوانین و رویههای گمرکی کشورهاست.
مثال کاربردی:
کدهای تعرفهای که در ایران استفاده میشود، مطابق استانداردهای سازمان جهانی گمرک است.
سیستم هماهنگشده (HS Code)
سیستم HS روش بینالمللی طبقهبندی کالاها برای تعیین تعرفه گمرکی است.
مثال کاربردی:
یک لپتاپ دارای کد HS مشخصی است که بر اساس آن، میزان حقوق ورودی تعیین میشود.
صاحب کالای تجاری
شخصی که اسناد خرید و حمل کالا به نام او صادر شده است.
مثال کاربردی:
شرکتی که فاکتور خرید و بارنامه به نام آن صادر شده، صاحب کالای تجاری شناخته میشود.
نکته مهم : در برخی موارد برای ارسال کالاها نیاز به ارائه مانیفست به گمرک داریم.
قلمرو گمرکی
بخشی از خاک کشور که قوانین گمرکی در آن اجرا میشود.
مثال کاربردی:
کالا در مناطق آزاد مشمول قوانین گمرکی نیست، اما با ورود به سرزمین اصلی وارد قلمرو گمرکی میشود.
انواع کالا از نظر گمرک
کالاها میتوانند مجاز، مجاز مشروط یا ممنوع باشند.
مثال کاربردی:
واردات دارو مجاز مشروط است و نیاز به مجوز وزارت بهداشت دارد.
کنترل گمرکی
کنترل گمرکی اقداماتی برای بررسی و اطمینان از رعایت قوانین است.
مثال کاربردی:
بازرسی فیزیکی بستهها یا بررسی اسناد از مصادیق کنترل گمرکی است.
مرجع تحویلگیرنده
مرجعی که مسئول نگهداری کالاهای ترخیصنشده است.
مثال کاربردی:
انبارهای عمومی گمرک، مرجع تحویلگیرنده کالاهای وارداتی قبل از ترخیص هستند.
هزینههای خدمات گمرکی
هزینههایی که بابت خدمات انجامشده در گمرک دریافت میشود.
مثال کاربردی:
هزینه انبارداری یا اسکن ایکسری جزو هزینههای خدمات گمرکی محسوب میشود.
پیشنهاد میکنیم مقاله های پکینگ لیست و اینوویس تجاری را نیز مطالعه نمایید تا ساده تر فرایند ارسال بار به خارج را انجام دهید.
احمد نمازی بیش از 10 سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزه فریت بار هوایی و زمینی دارد و در این مدت در برنامهریزی، هماهنگی و اجرای صدها پرونده ارسال بار شخصی، دانشجویی و تجاری به آمریکا ، استرالیا و کانادا و کشورهای اروپایی از جمله نروژ، آلمان، سوئد و هلند نقش مستقیم داشته است.
حوزه تخصصی ایشان شامل:
قوانین و تشریفات گمرکی ایران و کشورهای اروپایی
استانداردهای بستهبندی و حمل ایمن محمولهها
ارسال لوازم شخصی، کالاهای حساس، حیوانات خانگی و مواد غذایی مجاز
کاهش ریسکها و مشکلات رایج در ارسال بار بینالمللی
میباشد.
هدف از نگارش این محتوا، ارائه اطلاعات دقیق، کاربردی و مبتنی بر تجربه واقعی برای افرادی است که قصد ارسال بار به خارج از کشور دارند تا بتوانند با آگاهی کامل و اطمینان بیشتر تصمیمگیری کنند.